قالَ رَسُولُ اللهِ(صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ):

اِذا قالَ المُعَلِّمُ لِلصَّبِيِّ ؛ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ، فَقالَ الصَّبِيُّ : بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ، كَتَبَ اللهُ بَرائَةٌ لِلصَّبِيِّ و بَرائَةٌ لِاَبَوَيْهِ و بَرائَةٌ لِلْمُعَلِّمِ .

حضرت رسول اكرم(صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ) مي فرمايند:

هنگامي كه معلّم به كودك مي گويد بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ (و آنرا به كودك آموزش مي دهد) و كودك (نيز ياد گرفته و) مي گويد بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ خداوند يك امان نامه (از آتش دوزخ) به كودك و يك امان نامه به والدين او و يك امان نامه به معلّم مي دهد.

قرآن در احاديث اسلامي ، اثر جعفر خوشنويس صفحه 67  

مقدمه

محافل و مجالس قرآن كريم يكي از مقدس ترين اجتماعاتي است كه توسط پيروان آئين الهي اسلام برگزار مي گردد. افزون بر اينكه اسلام به حضور افراد در اجتماعات سياسي و عبادي توجه خاصي داشته و پيروان خود را از گوشه گيري افراطي و عزلت گزيني منفي باز مي دارد ، تقدس علم آموزي و آموزش محتواي غني معارف قرآن كريم نيز قداست و اهميت محافل قرآني را دو چندان نموده است. در روايات بيشماري از حضرات معصومين(عليهم السلام) از مقام طالبان دانش و معلمان به ويژه آموزگاران قرآن كريم تمجيد شده است. در اين درس به پاره اي از احكام مربوط به برگزاري جلسات قرآن كريم ، ارتباطات بانوان و آقايان در مجالس قرآني و برخي از احكام در اين باره اشاره مي شود.

احكام

1. مكان برگزاري جلسات قرآن كريم بايد مباح باشد و تشكيل جلسات قرآني در مكان غصبي حرام است[1].

2. برگزاري جلسات قرآن كريم نبايد با برگزاري مراسم نماز جماعت تزاحم و تداخل داشته باشد و در صورت تداخل ، برگزاري نماز جماعت مقدم است[2].

3. اعضاي هيأت امناي مسجد و يا حسينيه هر چند كه از طرف واقف مكان ، توليت شرعي داشته باشند شايسته نيست بدون دليل با برگزاري جلسات و محافل قرآني مخالفت نمايند. اما در صورت مخالفت ، رعايت نظر آنها لازم است[3].

4. خواندن قرآن با صداي بلند در مكانهاي عمومي و در صورتي كه موجب آزار و اذيت ديگران شود جايز نيست[4].

5. تبديل و فروش قرآنهايي كه براي مساجد يا جلسات قرآن وقف شده اند تا موقعي كه قابل استفاده هستند جايز نيست[5].

6. در جلسات آموزش قرآن به كودكان جلوگيري كردن از تماس آنها با آيات قرآن (با توجه به اينكه غالباً بدون وضو در جلسات شركت مي كنند) لازم نيست ولي اگر حركات آنها به گونه اي باشد كه موجب بي احترامي به قرآن شود بايد از آن جلوگيري كرد[6].

7. مزد گرفتن براي آموزش قرآن به ديگري جايز است ، ولي برايِ آموزشِ آن مقدار از قرآن كه واجب است در نماز خوانده شود (مانند آموزش قرائت صحيح سوره حمد و سوره اي كه پس از حمد خوانده مي شود) ، اشكال دارد[7].

8. گرفتن اجرت در برابر تلاوت قرآن كريم جايز است[8].

روابط زن و مرد در محافل و مراكز قرآني

1) خانمها مي توانند با نامحرم صحبت نمايند مشروط به آنكه:

   الف. به قصد لذت و ريبه نباشند.

   ب. صداي خود را نازك و رقيق نكنند.

   ج. ترس از افتادن به گناه نباشد[9].

2) صحبت كردن خانمها با نامحرم جز در موارد ضرورت مكروه هست[10].

3) خانمها نبايد در هنگام صحبت كردن با نامحرم صداي خود را رقيق و نازك كنند بگونه اي كه اگر در دل مخاطب مرضي باشد او را به خود جلب كند ، اگر چه درباره مطالبي عادي صحبت كنند[11].

4) خواندن قرآن توسط خواهران در مقابل نامحرم اگر چه با صوت باشد اشكال ندارد مشروط بر آنكه موجب تحريك و مفسده نشود[12].

5) گوش دادن به تك خواني زنان با توجه به اينكه بصورت غالب مفسده در پي دارد جايز نيست هر چند كه موجب تحريك نشود[13].

6) همخواني زنان همچنين شنيدن آن براي نامحرم با توجه به اينكه عموماً موجب مفسده است جايز نيست[14].

نمودار چكيده مطالب

استفتائات ويژه

اگر دانش آموزي در امتحانات با تقلب نمره قبولي كسب كند و به مرحله بالاتر برود و از مزاياي آن استفاده كند حكم استفاده از اين مزايا چيست؟

پاسخ مرحوم آيت الله العظمي فاضل لنكراني: شرعاً نمي تواند از اين مزايا استفاده كند.

در فرض قبل ، اگر در مرحله بالاتر به تعداد مشخص و محدودي نياز باشد و اين فرد [با تقلب] حق ديگري را از بين ببرد چه حكمي دارد؟

پاسخ مرحوم آيت الله العظمي فاضل لنكراني: بايد مطلب را بگويد و ديگري را از حقش محروم نكند.

جامع المسائل آيت الله العظمي فاضل لنكراني ج اول صفحه 628

پرسشهاي درس

1. در برگزاري جلسات قرآن كريم به چه نكاتي بايد توجه كنيم؟

2. آيا مي توان قرآنهاي فرسوده وقفي را كه قابل استفاده نيستند را با قرآنهاي نو عوض كنيم؟

3. آيا اساتيد مرد مي توانند داوري مسابقات صوت و لحن خواهران را بر عهده بگيرند؟(نظر مراجع عظام را شرح دهيد)

4. نظر مراجع گرامي تقليد شما درباره خواندن تواشيح توسط خواهران در مقابل آقايان چيست؟

بيشتر بدانيم

حفظ حريم ميان زن و مرد يكي از مواردي است كه در قرآن كريم بارها مورد تأكيد قرار گرفته است با مراجعه به تفسير آيات سوره نور آيات 30 ، 31 ، 58 تا 60 و نيز سوره مباركه احزاب آيات 32 و 59 در اين باره اين احكام الهي را بيشتر مطالعه نماييد. درباره ابعاد ديگر احكام روابط زن و مرد به كتاب «احكام روابط زن و مرد» اثر حجت الاسلام سيد مسعود معصومي مراجعه فرماييد.

پي نوشت

[1]. برگرفته از استفتائات قرآني ، اثر غلامرضا نيشابوري صفحه 97 ، مطابق با نظر حضرات آيات تبريزي ، مكارم شيرازي و فاضل لنكراني.

[2]. برگرفته از استفتائات قرآني ، اثر غلامرضا نيشابوري صفحه 90 ، مطابق با نظر حضرات آيات تبريزي ، مكارم شيرازي و فاضل لنكراني.  

[3]. برگرفته از استفتائات قرآني ، اثر غلامرضا نيشابوري صفحه 97 ، مطابق با نظر حضرات آيات تبريزي و فاضل لنكراني.  

[4]. برگرفته از استفتائات قرآني ، اثر غلامرضا نيشابوري صفحه 107و 108، مطابق با نظر حضرات آيات تبريزي، مكارم شيرازي و فاضل لنكراني.  

[5]. برگرفته از استفتائات قرآني ، اثر غلامرضا نيشابوري صفحه 94 ، مطابق با نظر حضرات آيات تبريزي ، مكارم شيرازي و فاضل لنكراني.  

[6]. بني هاشمي خميني ، سيد محمد حسن ، جلد اول صفحه180 مسأله318 مطابق با نظر حضرات آيات امام خميني،فاضل لنكراني،تبريزي، مكارم شيرازي، بهجت،صلفي گلپايگاني،سيستاني، شبيري زنجاني. همچنين براي اطلاع بيشتر به درس اول همين جزوه مسأله4 مراجعه شود.  

[7]. برگرفته از مسأله 999 توضيح المسائل مراجع ، اثر بني هاشمي خميني ، مطابق با نظر تمامي مراجع عظام تقليد.

[8]. نيشابوري  غلامرضا ، استفتائات قرآني صفحه94 مطابق با فتواي حضرات آيات مكارم شيرازي ، فاضل لنكراني و تبريزي.

[9]. معصومي ، سيد مسعود ، احكام روابط زن و مرد صفحه157 و 158 مسأله 183 (با اندكي تغيير) مصابق با فتواي حضرات آيات امام خميني ، فاضل ، مكارم ، سيستاني و بهجت.

[10]. همان صفحه 158 مسأله 184 مصابق با فتواي حضرات آيات امام خميني ، فاضل ، مكارم ، سيستاني و بهجت.

[11]. همان صفحه159 و 160 مسأله 186 مصابق با فتواي حضرات آيات امام خميني ، مقام معظم رهبري ، فاضل ، مكارم ، سيستاني و بهجت. 

[12]. همان صفحه161مسأله 191 مصابق با فتواي حضرات آيات امام خميني ، مقام معظم رهبري ، فاضل و سيستاني. مطابق نظر آيت الله العظمي مكارم شيرازي قرآن خواندن خانمها در مقابل نامحرم اگر با صوت باشد اشكال دارد. حضرت آيت الله العظمي بهجت : اگر موجب فساد است مجاز نيست بلكه غالباً خواندن زن در حضور مرد و استماع آن موجب فساد است پس جايز نيست.   

[13]. با استفاده از سؤال189صفحه160از كتاب احكام روابط زن و مرد مطابق با نظر حضرات آيات مقام معظم رهبري، بهجت و فاضل لنكراني.   

[14]. با استفاده از سؤال 188صفحه 160از كتاب احكام روابط زن و مرد مطابق با نظر حضرات آيات بهجت و فاضل لنكراني. نظر مقام معظم رهبري : همخواني زنان و همچنين شنيدن آن در صورتي كه به قصد لذت و ريبه نباشد مانعي ندارد. مطابق نظر حضرت آيت الله العظمي سيستاني چنانچه خوف واقع شدن در حرام باشد يا نوعاً محرك باشد جايز نيست.